BİLGE, TÜBİTAK BİLGEM tarafından sıfırdan geliştirilen Türkçeye özel büyük dil modeli (LLM) ailesidir ve Türkiye’nin yapay zekada veri egemenliği hedefinin şu ana kadarki en somut çıktısı olarak gösteriliyor. Model henüz herkesin kullanımına açık değil; ilk sürümlerin yakın zamanda geliştiricilere sunulması planlanıyor.
📌 Kısa özet
- BİLGE, TÜBİTAK BİLGEM bünyesinde geliştirilen yerli ve milli büyük dil modeli ailesi.
- 1B, 9B, 27B parametreli sürümleri hazır; 122B parametreli sürüm geliştirme aşamasında.
- Şu an genel kullanıma açık değil, sadece pilot proje başvurusuyla erişilebiliyor.
- “BİLGE” adını taşıyan bazı mobil uygulamalar TÜBİTAK’a ait değil, bunlara dikkat etmek gerekiyor.
BİLGE Yapay Zeka Nedir?
BİLGE, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı TÜBİTAK BİLGEM’in geliştirdiği, Türkçe dil yapısı ve kültürel bağlamı merkeze alan bir büyük dil modeli ailesi. Resmi tanıtımına göre tokenizer’dan eğitim altyapısına kadar bütün bileşenler kurum içinde, yani yurt dışındaki hazır altyapılara bağlı kalınmadan geliştirildi. Projenin arkasındaki temel motivasyon, Türkçe konuşan kullanıcıların verilerinin yabancı modellerin eğitim setlerine girmesini azaltmak ve veri egemenliği sağlamak.
Model, 13 Haziran 2026’da Cumhurbaşkanı tarafından tanıtımı yapılan Türkiye Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı (2026-2030) kapsamında kamuoyuna duyurulmuştu. Bu plan, yapay zeka alanında 10 milyar dolarlık yatırım hedefini de içeriyor.
BİLGE’nin Model Boyutları ve Eğitim Verisi
BİLGE tek bir model değil, farklı ihtiyaçlara göre boyutlandırılmış bir aile. Resmi kaynaklara göre dağılım şöyle:
| Model | Durum | Hedef Kullanım |
|---|---|---|
| BİLGE 1B | Sıfırdan eğitildi | Mobil ve uç cihazlar için hafif, hızlı model |
| BİLGE 9B | Sıfırdan eğitildi | Türkçeye özel tokenizer ile orta ölçekli kullanım |
| BİLGE 27B | Güçlü açık kaynak modeller üzerine Türkçe veriyle eğitildi | Daha karmaşık görevler |
| BİLGE 122B | Geliştirme aşamasında | İleri seviye akıl yürütme ve çok adımlı problem çözme |
Eğitimde yaklaşık 1 trilyon kelimelik ham Türkçe veri havuzundan süzülen 250 milyar kaliteli token ve 500 milyar sentetik veri kullanıldığı belirtiliyor. Modellerde ince ayar (SFT) ve insan geri bildirimiyle güçlendirilmiş öğrenme (RLHF) süreçleri tamamlanmış durumda.
BİLGE Ne Zaman Kullanıma Açılacak?
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Kasım 2026’da yaptığı açıklamada BİLGE’nin ilk sürümünün geliştiricilerin kullanımına yakın zamanda açılacağını duyurdu. Ancak net bir takvim ya da tarih şu an için paylaşılmadı. BİLGE’nin resmi tanıtım sayfası da modelin “henüz genel kullanıma sunulmadığını” doğruluyor; bu durum yazının yayınlandığı tarihte geçerli bilgidir, ilerleyen aylarda değişebilir.
BİLGE’ye Nasıl Erişilebilir? (Pilot Başvuru)
Genel kullanıma açılana kadar BİLGE’ye erişim, kurumlar ve araştırmacılar için pilot proje ve iş birliği başvurusu üzerinden sağlanıyor. Başvuru ve güncel durum için TÜBİTAK BİLGEM’in resmi BİLGE sayfası takip edilebilir; bireysel kullanıcılar için genel bir uygulama veya web arayüzü şu an mevcut değil.
Tavsiyeler: Sahte “BİLGE” Uygulamalarına Dikkat
BİLGE ismi ve ilgisi gündeme geldiğinden beri, çeşitli platformlarda bu adı kullanan uygulama ve hizmetler ortaya çıkabiliyor. TÜBİTAK, bu adla sunulan uygulama ve hizmetlerin kurumla bir ilgisi olmadığını, resmi BİLGE projesinin sadece TÜBİTAK BİLGEM kanalıyla duyurulduğunu belirtiyor. Bu nedenle:
- “BİLGE AI” adıyla karşınıza çıkan mobil uygulamalara kişisel bilgi veya ödeme bilgisi girmeden önce kaynağını sorgulayın.
- Güncel ve doğru bilgi için yalnızca TÜBİTAK BİLGEM’in resmi kanallarını referans alın.
- Haber başlıklarındaki kesin tarihleri değil, resmi kurum açıklamalarını esas alın; proje takvimi henüz netleşmedi.
BİLGE’nin yanı sıra dünyada da büyük dil modelleri hızla gelişiyor; bu süreci daha iyi anlamak isteyenler ChatGPT’nin nasıl ortaya çıktığını, Gemini’nin nasıl kullanıldığını ve Claude AI’ın özelliklerini inceleyen rehberlere de göz atabilir.
Sık Sorulan Sorular
BİLGE yapay zeka nedir?
BİLGE, TÜBİTAK BİLGEM’in geliştirdiği, Türkçe dil yapısına ve kültürel bağlama özel olarak eğitilmiş yerli büyük dil modeli ailesidir. 1 milyar ile 122 milyar parametre arasında değişen sürümleri bulunur.
BİLGE yapay zeka ne zaman çıkacak?
Kesin bir tarih henüz açıklanmadı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı, ilk sürümün geliştiricilere yakında açılacağını duyurdu; genel kullanıcılar için ise şu an bir takvim paylaşılmış değil.
BİLGE yapay zekayı kim yaptı?
BİLGE, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştiriliyor. Model, Türkiye’nin 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı kapsamındaki yerli girişimlerden biri.
BİLGE yapay zeka nasıl kullanılır?
Şu an için bireysel kullanıcılara açık bir uygulama veya web arayüzü bulunmuyor. Kurumlar ve araştırmacılar, pilot proje kapsamında TÜBİTAK BİLGEM’e başvuru yaparak erişim talep edebiliyor.