TikTok, Alabama eyaletiyle aylardır süren “gençlerde bağımlılık ve güvenlik” davasında mahkemeye çıkmadan anlaşmaya vardı. Eyalet başsavcısı Steve Marshall’ın açtığı dava Montgomery’de bir eyalet mahkemesinde görülmeye başlayacaktı; anlaşma, duruşmanın başlamasına sadece birkaç gün kala imzalandı ve platformun genç kullanıcılar için nasıl çalışacağını kalıcı biçimde değiştiriyor.
Dava Nereden Çıktı?
Alabama Başsavcısı Steve Marshall, TikTok ve şirketin Çinli sahibi ByteDance’e karşı Nisan 2025’te dava açmıştı. İddianamede platformun çocukları istismara açık hale getirdiği, zararlı içerikleri öne çıkaran algoritmalar kullandığı ve genç kullanıcıların güvenliğiyle ilgili kamuoyuna yanıltıcı açıklamalar yaptığı öne sürülüyordu. Dava, ABD’de eyalet düzeyinde TikTok’a karşı açılan ve fiilen mahkemeye kadar giden ilk davalardan biri olması nedeniyle yakından izleniyordu.
Duruşmanın Montgomery’deki eyalet mahkemesinde başlaması ve iki ila üç hafta sürmesi bekleniyordu. Ancak taraflar, jüri karşısına çıkmadan birkaç gün önce anlaşma sağladı ve dava mahkeme kararı olmadan sonuçlandı.
Anlaşmanın Mali Boyutu
TikTok, Alabama’ya en az 100 milyon dolar ödemeyi kabul etti. Ancak bu rakam sabit değil: anlaşmaya göre, TikTok’a karşı benzer davalar açmış olan diğer eyaletlerin başsavcılarından en az 40’ı belirlenen süre içinde kendi eyaletleri için de benzer şartlarda anlaşmaya varırsa, Alabama’nın alacağı toplam tutar 300 milyon dolara kadar yükselebiliyor. Bu yapı, TikTok’un tek tek eyaletlerle uğraşmak yerine davaların tamamını belirli bir çerçevede kapatmaya çalıştığını gösteriyor.
ABD genelinde TikTok’a karşı benzer gerekçelerle dava açan eyalet ve bölge sayısı 27’yi, Washington D.C. ile birlikte daha da fazlasını buluyor. Alabama anlaşması, TikTok’un bu davalardan herhangi birinde bir eyaletle vardığı ilk uzlaşma oldu.
Gençler İçin Platformda Ne Değişiyor?
Anlaşmanın merkezinde, TikTok’un genç kullanıcıların uygulamada geçirdiği süreyi sınırlayan ve yaş doğrulamasını sıkılaştıran somut önlemler var:
| Önlem | Kapsamı |
|---|---|
| Günlük kullanım sınırı | Genç hesaplar için günde 2 saatlik varsayılan üst sınır |
| Mola uyarısı | Kesintisiz 15 dakikalık kullanımdan sonra uygulamanın mola önerisi göstermesi |
| Yaş doğrulama | Hesap yaşının daha sıkı yöntemlerle teyit edilmesi, yaşını yanlış beyan eden kullanıcıların tespitinin güçlendirilmesi |
| Ödeme yükümlülüğü | En az 100 milyon dolar, diğer eyaletlerin katılımına bağlı olarak 300 milyon dolara kadar |
Bu önlemler yalnızca Alabama’da kayıtlı hesaplarla sınırlı kalmayabilir; benzer anlaşmaların diğer eyaletlerde de imzalanması durumunda, kullanım sınırları ve yaş doğrulama adımlarının uygulamanın genel işleyişine daha geniş çapta yansıması bekleniyor.
TikTok İçin Bu Anlaşma Ne Anlama Geliyor?
TikTok için bu anlaşma, hem mali hem de itibari bir risk yönetimi hamlesi olarak okunabilir. Şirket mahkemede kaybetme ve daha ağır bir tazminata mahkûm olma riskini üstlenmek yerine, kontrollü bir ödeme planıyla süreci kapatmayı tercih etti. Öte yandan bazı tüketici hakları savunucuları, anlaşmanın kamuoyuna somut bir mahkeme kararı ve emsal oluşturacak bir hüküm bırakmadığını, bu yüzden benzer şikayetlerin gelecekte tekrar gündeme gelebileceğini belirtiyor.
Diğer eyaletlerin başsavcıları için de tablo netleşmiş durumda: Alabama modeli bir şablon haline geldi ve benzer şartlarla anlaşmaya varan eyalet sayısı arttıkça TikTok’un toplam ödeme yükümlülüğü büyüyecek.
Sık Sorulan Sorular
TikTok Alabama’ya ne kadar ödeme yapacak?
TikTok, anlaşma gereği Alabama’ya en az 100 milyon dolar ödeyecek. Eğer en az 40 başka eyalet başsavcısı belirlenen süre içinde benzer şartlarla anlaşma imzalarsa, bu tutar 300 milyon dolara kadar çıkabilir.
Anlaşma kapsamında gençler için hangi kısıtlamalar geliyor?
Genç hesaplar için günde 2 saatlik varsayılan kullanım sınırı, 15 dakikalık kesintisiz kullanımdan sonra mola uyarısı ve daha sıkı yaş doğrulama adımları getiriliyor.
Dava neden mahkemede sonuçlanmadı?
Taraflar, Montgomery’de başlaması planlanan duruşmadan sadece birkaç gün önce anlaşmaya vararak davayı mahkeme kararı olmadan kapattı.
Bu anlaşma diğer eyaletleri de kapsıyor mu?
Doğrudan kapsamıyor; anlaşma yalnızca Alabama için geçerli. Ancak TikTok’a karşı dava açmış 27’den fazla eyalet ve Washington D.C. bulunuyor ve bu eyaletlerin benzer anlaşmalara imza atması bekleniyor.
Bu, TikTok’un bu tür bir davada vardığı ilk anlaşma mı?
Evet. Bu anlaşma, TikTok’un gençlerin ruh sağlığına etkisiyle ilgili süregelen eyalet davalarında bir eyaletle vardığı ilk uzlaşma oldu.